Sahte İş İlanları Nasıl Anlaşılır?

Kariyer Rehberi / İş Arama Rehberi

Sahte İş İlanları Nasıl Anlaşılır?

Sahte ve dolandırıcılık amaçlı iş ilanlarının en sık görülen işaretleri, yaygın senaryolar ve başvurmadan önce yapabileceğiniz kontroller.

Sahte iş ilanları genellikle üç amaçtan birine hizmet eder: sizden para almak, kişisel bilgilerinizi ve belgelerinizi toplamak veya sizi farklı bir şeye (ürün satışı, üye toplama, yatırım) yönlendirmek. Bu ilanlar çoğu zaman çok cazip görünür; tam da bu yüzden dikkatli olmak gerekir.

İlan metnindeki uyarı işaretleri

  • Şirket adı yok veya belirsiz: "Büyük bir holding", "uluslararası firma" gibi ifadeler, adres ve unvan yok.
  • İş tanımı yok: Ne iş yapılacağı anlatılmıyor, sadece kazançtan bahsediliyor.
  • Gerçek dışı maaş: Piyasanın çok üzerinde bir ücret ve "tecrübe gerekmez", "günde 2 saat", "evden" ifadeleri bir arada.
  • Aciliyet baskısı: "Son 3 kontenjan", "bugün başvurmazsanız hakkınızı kaybedersiniz".
  • Herkes kabul: Neredeyse hiçbir şart aranmaması ve her başvurana olumlu dönüş yapılması.
  • İletişim yalnızca mesajla: Sadece bir cep telefonu veya mesajlaşma uygulaması, kurumsal e-posta yok.
  • Dil ve yazım: Çok sayıda yazım hatası, başka bir dilden çevrilmiş gibi cümleler.

Tek bir işaret tek başına sahtelik kanıtı değildir; birkaç tanesi bir aradaysa başvurmadan önce mutlaka araştırın.

En yaygın senaryolar

"Önce eğitim, sonra iş"

Başvurudan sonra "işe başlamadan önce zorunlu eğitim" veya "sertifika" için ücret istenir. Eğitim ya hiç verilmez ya da değersizdir, iş de hiçbir zaman başlamaz.

Evden ürün paketleme, montaj veya etiketleme

Malzemeyi göndermek için önce "malzeme bedeli" veya "depozito" istenir. Gönderdiğiniz işler "kalite standardına uymadığı" gerekçesiyle reddedilir ve ödeme yapılmaz.

Kargo, emanet veya "hesabınızı kullanalım"

Size gelen paketleri başka adrese göndermeniz, hesabınıza gelen parayı başka bir hesaba aktarmanız veya adınıza hat/hesap açmanız istenir. Bu, sizi farkında olmadan bir suça alet edebilir. Hiçbir işveren, kişisel banka hesabınızı aracı olarak kullanmanızı istemez.

Sahte işe giriş ve sigorta

"Sigorta girişinizi yapacağız" denilerek e-Devlet şifreniz veya telefonunuza gelen doğrulama kodu istenir. Bu bilgilerle adınıza kredi, hat veya abonelik alınabilir. İşveren sigorta girişini kendi sistemi üzerinden yapar; çalışanın şifresine ihtiyaç duymaz.

Saadet zinciri ve "kendi işinin patronu ol"

İlan iş teklifi gibi görünür ancak görüşmede sizden ürün paketi satın almanız veya başkalarını sisteme katmanız istenir. Kazanç, satıştan çok yeni üye getirmeye bağlıdır.

Yurt dışı iş vaadi

Vize, çalışma izni veya "garanti iş" karşılığında yüklü ödeme istenir. Yurt dışında çalışma için aracılık yapan kuruluşların da yasal izinleri olmalıdır; ödeme yapmadan önce kuruluşun izinli olup olmadığını İŞKUR'un özel istihdam bürosu listesinden kontrol edin.

Başvurmadan önce 5 dakikalık kontrol

  1. Şirketi arayın: Şirketin adını, varsa vergi numarasını ve adresini internette arayın. Gerçek bir internet sitesi, sabit bir adres ve kurumsal bir telefonu var mı?
  2. Adresi kontrol edin: Haritada adres gerçekten bir işyeri mi?
  3. İlanı karşılaştırın: Aynı metin farklı şirket adlarıyla başka yerlerde yayınlanmış mı?
  4. Şikâyetlere bakın: Şirket adıyla birlikte "şikâyet" veya "dolandırıcı" kelimesini arayın.
  5. Kurumsal iletişim isteyin: Kişisel bir telefon yerine şirketin resmî iletişim bilgilerini isteyin ve onlar üzerinden teyit edin.

Görüşmede fark edebileceğiniz işaretler

  • İşin ne olduğu net anlatılmıyor, sürekli kazançtan bahsediliyor.
  • Görüşme bir kafede, otel lobisinde veya özel bir evde yapılıyor.
  • Sizden imza karşılığı senet, boş kâğıt veya ödeme taahhüdü isteniyor.
  • Kimlik kartınızın aslını "bir süre bizde kalsın" diye istiyorlar.

Aramayason'da hangi önlemler var?

  • Her ilan yayına girmeden önce moderasyon ekibi tarafından incelenir. Adaydan ücret isteyen ilanlar yayınlanmaz.
  • Şirketler vergi numarası ve iletişim bilgileriyle doğrulanır; doğrulanmış şirketler ilan kartında "Doğrulanmış" etiketiyle gösterilir.
  • İş arayışı kartınızda iletişim bilgileriniz görünmez; yalnızca kabul ettiğiniz işverenle paylaşılır.
  • Her ilan sayfasında "Bu ilanı şikâyet et" bağlantısı vardır.

Bu önlemler riski azaltır ancak sıfırlamaz. Herhangi bir aşamada para veya şifre istenirse, ilan hangi platformda yayınlanmış olursa olsun, durun ve bildirin.

Dolandırıcılığa uğradıysanız

  1. Bankanızı hemen arayın; işlemin iptali veya kartın bloke edilmesi için zaman kritik olabilir.
  2. Tüm yazışmaların, ilanın ve ödeme dekontlarının ekran görüntüsünü alın.
  3. En yakın emniyet birimine veya Cumhuriyet başsavcılığına suç duyurusunda bulunun.
  4. İlanı yayınlandığı platforma bildirin; başkalarının da mağdur olmasını önlersiniz.

Utandığınız için bildirmekten kaçınmayın. Bu yöntemler deneyimli ve dikkatli insanları da kandırabilecek şekilde tasarlanır.

İlgili rehberler